Limewash คืออะไร: ปูนขาวทาผนังแบบดั้งเดิม ทำงานยังไง และเหมาะกับบ้านแบบไหน

Limewash คืออะไร และเกี่ยวกับปูนขาวยังไง

ปูนขาวเป็นของที่คนไทยรู้จักดีอยู่แล้ว เห็นได้ทั้งในงานก่อสร้าง และในงานเกษตรที่ใช้ปรับสภาพดินเปรี้ยว Limewash ก็คือการเอาปูนขาวชนิดเดียวกันนี้มาผสมน้ำจนเหลวบาง ใส่ผงสีลงไป แล้วทาบนผนังเป็นชั้นบาง ๆ หลายเที่ยว

วิธีนี้ใช้กันมาหลายร้อยปีในหลายภูมิภาคของโลก ตั้งแต่บ้านชนบทในยุโรป บ้านริมทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ไปจนถึงอาคารเก่าในเอเชีย เหตุผลง่ายมาก ปูนขาวหาง่าย ราคาไม่แพง และเป็นวัสดุเดียวกับปูนที่ใช้ฉาบผนังอยู่แล้ว ผนังกับสีจึงเข้ากันเป็นเนื้อเดียว

วงจรปูน: จากหินปูน กลับไปเป็นหินปูน

ความพิเศษของ limewash อยู่ที่เคมีเบื้องหลัง มันไม่ได้แห้งเหมือนสีทั่วไปที่น้ำระเหยแล้วเหลือฟิล์มเคลือบผิว แต่มันแข็งตัวด้วยการเปลี่ยนกลับเป็นหิน นักอนุรักษ์อาคารเรียกกระบวนการนี้ว่าวงจรปูน

• เริ่มจากหินปูน ซึ่งคือแคลเซียมคาร์บอเนต
• นำไปเผาด้วยความร้อนสูง ได้ปูนเผาหรือแคลเซียมออกไซด์
• เติมน้ำลงไป ได้ปูนขาวหรือแคลเซียมไฮดรอกไซด์ ขั้นนี้เกิดความร้อนสูงและอันตราย
• ผสมน้ำและผงสีเป็น limewash แล้วทาบนผนัง
• ปูนบนผนังค่อย ๆ ดูดคาร์บอนไดออกไซด์จากอากาศ แข็งตัวกลับเป็นแคลเซียมคาร์บอเนต เหมือนหินปูนตอนเริ่มต้น

หน้าตาของผนัง limewash: ด้าน นุ่ม และไม่เคยนิ่ง

ผนัง limewash มีผิวด้านคล้ายชอล์ก สีไม่เรียบเท่ากันทั้งผืน แต่เป็นเมฆเข้มอ่อนตามรอยแปรงและความหนาบางของแต่ละชั้น เช้ากับเย็นผนังเดียวกันดูไม่เหมือนกัน เพราะผิวที่ไม่เรียบรับแสงต่างกันไปตามมุมแดด

อีกเรื่องที่คนทาครั้งแรกมักตกใจคือ limewash ตอนเปียกสีเข้มกว่าตอนแห้งมาก ต้องรอให้แห้งก่อนค่อยตัดสินว่าสีใช่หรือไม่ และเพราะปูนขาวมีความเป็นด่างสูง ผงสีที่ใช้ได้จึงมักเป็นสีจากแร่ธาตุ โทนที่ได้จึงออกนุ่ม ๆ แบบสีดิน สีทราย สีหิน มากกว่าสีสดจัด เหมือนเสื้อผ้าฝ้ายที่ซักมาหลายน้ำ ยิ่งซีดยิ่งสวย

ข้อดีและข้อจำกัดของ limewash ที่ควรรู้ก่อนทา

Limewash ไม่ได้ดีกว่าสีทาบ้านทุกเรื่อง มันเก่งบางเรื่องมาก และอ่อนบางเรื่องชัดเจน รู้ทั้งสองฝั่งก่อนจะได้ไม่ผิดหวัง

• ข้อดี: ระบายความชื้นได้ดีมาก ไม่ขังน้ำไว้ในผนัง เหมาะกับผนังปูนและอิฐเก่า
• ข้อดี: ความเป็นด่างทำให้เชื้อราเติบโตบนผิวได้ยากกว่า
• ข้อดี: ยิ่งเก่ายิ่งมีเสน่ห์ ทาซ่อมทับเฉพาะจุดแล้วกลืนกับของเดิมได้ง่าย
• ข้อจำกัด: ผิวเป็นฝุ่นชอล์ก ถูแรง ๆ อาจติดมือหรือเสื้อ และขัดล้างแบบสีอะคริลิกไม่ได้
• ข้อจำกัด: ผนังภายนอกที่โดนฝนหนักจะสึกและซีดเร็วกว่า ต้องทาเติมเป็นระยะ
• ข้อจำกัด: ยึดเกาะได้ดีเฉพาะผิวแร่ธาตุที่ดูดซึม ทาทับสีอะคริลิกเดิม ผิวเงา ไม้ หรือเหล็กโดยตรงไม่ได้
• ข้อจำกัด: ปูนขาวเปียกกัดผิวและเป็นอันตรายต่อดวงตา ต้องใส่ถุงมือและแว่นตานิรภัยทุกครั้ง
• ข้อจำกัด: สีแต่ละรอบผสมอาจไม่ตรงกันเป๊ะ ต้องทาหลายเที่ยวบาง ๆ และใช้ทักษะพอสมควร

ผนังแบบไหนทา limewash ได้ แบบไหนไม่ควร

ก่อนตกหลุมรักรูปผนังสวย ๆ ให้ดูผนังบ้านตัวเองก่อน limewash ต้องการผนังที่ดูดซึมได้ ถ้าเอาน้ำหยดลงไปแล้วผนังดูดน้ำหายไป แสดงว่ามีโอกาส ถ้าน้ำเกาะเป็นหยดกลิ้งลงมา แปลว่ามีฟิล์มสีหรือสารเคลือบอยู่ ต้องเตรียมผิวก่อน

• เหมาะ: ผนังปูนฉาบเปลือยที่ยังไม่เคยทาสี ปูนฉาบแบบปูนขาว อิฐ หิน และอาคารเก่าที่ใช้ปูนขาวมาแต่เดิม
• ต้องเตรียมผิวพิเศษ: ผนังที่เคยทาสีอะคริลิกแล้ว แผ่นยิปซัม
• ไม่เหมาะ: ไม้ เหล็ก ผิวเงา โซนที่โดนน้ำสาดตลอด และผนังที่มือโดนบ่อยอย่างทางเดินบ้านที่มีเด็กเล็ก

Limewash แท้ กับสีสไตล์ limewash ต่างกันยังไง

ทุกวันนี้คำว่า limewash ถูกใช้กว้างขึ้นมาก หลายครั้งหมายถึงลุคมากกว่าวัสดุ ความต่างหลักอยู่ที่ตัวยึดเกาะ limewash แท้ใช้ปูนขาวที่แข็งตัวด้วยวงจรปูน ส่วนสีสไตล์ limewash ใช้สารยึดเกาะชนิดอื่นเพื่อให้ได้หน้าตาคล้ายกัน แลกกับการทาบนผนังที่ทารองพื้นแล้วได้ง่ายขึ้น สีสม่ำเสมอขึ้น และไม่ต้องจัดการกับปูนขาวเปียก

Voqe Mineral Finish อยู่ในกลุ่มหลัง คือสีมิเนอรัลสไตล์ Lime Wash ผิวด้าน ใช้สองโทนทาสลับทิศให้เกิดมิติ ทาบนผนังปูนที่รองพื้นแล้ว ทั้งภายในและภายนอก ถ้าบ้านเป็นอาคารเก่าที่ฉาบด้วยปูนขาวและอยากรักษาผนังให้หายใจได้แบบเดิม limewash แท้คือคำตอบ ถ้าเป็นบ้านปูนทั่วไปและอยากได้ลุคนี้แบบดูแลง่าย สีสไตล์ limewash ตอบโจทย์กว่า